Digitale nieuwsbrief: juli 2011
Voorwoord
Hans Kerkkamp, voorzitter NVDK
De vakantieperiode is weer aangebroken en voor veel mensen is dat een periode waarin ze afstand kunnen nemen van hun dagelijkse arbeid en beslommeringen. Mijn ervaring is dat als je collegae vraagt of ze zin hebben om op vakantie te gaan is bijna altijd het antwoord dat ze er ook ontzettend aan toe zijn. De collegae die hetzelfde werk doen en pas veel later op vakantie gaan hebben dat gevoel niet. Klaarblijkelijk is het gegeven dat, als de vakantie er aan komt, je ook het gevoel hebt dat je er aan toe bent. Omdat ik geen psycholoog ben, kan ik dit niet verklaren maar wel zie ik parallellen in de patiëntenzorg. Op het moment dat mensen te horen krijgen dat ze een aandoening hebben en geopereerd moeten worden, gaan ze zich gedragen als patiënt en voelen ze zich ziek en vaak ook zielig. Fysiek is er niets veranderd maar klaarblijkelijk werken de woorden van de dokter in op een belevingstoestand waardoor de patiënt zich oprecht ziek voelt. In de Nederlandse taal kunnen we geen onderscheid maken tussen ziekte en ziektegevoel. De Engelse taal heeft dat wel: disease wordt gebruikt wanneer men een ziekte heeft, die aanwezig kan zijn zonder dat de mens klachten heeft, illness geeft aan dat de mens zich ziek voelt. Men kan ill zijn zonder dat er sprake is van een lichamelijk lijden. Kortom de scheiding van ziek zijn en ziek voelen is niet altijd even scherp. Waarom val ik u lastig met deze verhandeling? Om u aan te tonen dat onze zorg niet alleen gebaseerd is op puur lichamelijk, fysiek, lijden. De ontwikkeling van onze curatieve zorg is de afgelopen jaren vooral in de techniek gaan zitten. We zijn in staat om zeer ingewikkelde interventies in het lichaam uit te voeren waarbij de bijkomende schade zeer beperkt is. Hierdoor kan het fysieke lichaam sneller herstellen. Door al deze ontwikkelingen wordt echter vaak de mens aandoening achter de aandoening vergeten en krijgt niet de noodzakelijke aandacht. Juist bij patiënten die kortdurend en intensief worden behandeld is deze aandacht zo enorm belangrijk. Die aandacht kan slechts dan gegeven worden als er voldoende personeel aanwezig is (artsen, verpleegkundigen, polipersoneel, etc.). De bezuinigingen die de ziekenhuizen door het overheidsbeleid worden opgelegd, noodzaken de raden van bestuur van ziekenhuizen om personeel te ontrekken aan het primaire proces. Dit heeft niet alleen consequenties voor het technisch handelen maar ook voor die noodzakelijke ‘care-aandacht’ die de patiënt nodig heeft om zich, al dan niet subjectief, beter te voelen. Zieke patiënten zullen ziek naar huis gaan en zullen zich langer ziek voelen. Dit kan economische gevolgen hebben als mensen minder snel instaat zijn om het dagelijkse leven weer op te pakken. Hiervoor is dan thuiszorg nodig en dat kost ook weer geld. Kortom we schuiven met zijn allen het probleem als het ware met een sneeuwschuiver vooruit, met als gevolg dat er geen oplossing wordt gevonden. De maatschappij wordt hierdoor alleen maar zieker.
Hoe gaan we deze vicieuze cirkel doorbreken? Meer personeel aan het bed? Dat is een oplossing maar momenteel door de overheidsmaatregel niet haalbaar. Laten we proberen de patiënt de oprechte aandacht te geven die een positieve bijdrage levert aan zijn welbevinden. Veel verpleegkundigen zijn gewend dat al vanuit hun passie voor het vak te doen. Ook de medici zullen hier een actievere rol in moeten nemen. Het gegeven dat dagbehandeling slechts van korte duur is, wil dus absoluut niet zeggen dat onze aandacht voor de patiënt geminimaliseerd kan worden, integendeel! Ik nodig u uit om hierover maar eens na te denken tijdens het drinken van uw verdiende glaasje wijn op het terras in de zon.
Ik wens u veel plezier en rust goed uit.
Hans Kerkkamp