Resultaten Pilot Scholingstraject van de NVDK
“Verpleegkundigen willen verbetering maar zien daartoe onvoldoende mogelijkheid in de eigen werkomgeving”
Het nieuwe scholingstraject van de NVDK dat in januari als pilot van start is gegaan, is geëvalueerd en gewogen om er lessen uit te trekken voor de toekomst. Het scholingstraject Verpleegkundige Dagbehandeling Kortverblijf is een basisopleiding, die eventueel zal worden aangevuld met een vervolgtraject. De eerste indruk bij de evaluatie is dat de verpleegkundige cursisten zich nogal afwachtend hebben opgesteld. Zij waren door hun leidinggevenden voor de cursus ingeschreven zonder dat duidelijk was welke aanvullende kennis en vaardigheden zij in de dagelijkse beroepspraktijk in hun eigen ziekenhuis behoefden. Die behoeften zullen nu door de NVDK samen met de leidinggevenden nader worden geïnventariseerd.
Ans Ankoné
Myriam Crijns, senior adviseur bij het Landelijk Expertisecentrum Verpleging & Verzorging is de docent bij het scholingstraject voor Verpleegkundigen Dagbehandeling en Kortverblijf. Annemarie Visschedijk, NVDK-bestuurslid met de portefeuille scholing, ondersteunt de Pilot Scholingstraject in praktische zin. Het doel van de opleiding Verpleegkundige Dagbehandeling Kortverblijf is verpleegkundigen actuele kennis bij te brengen zodat zij zelfstandig kunnen werken, in staat zijn zonder directe aanwijzingen te kunnen bepalen welke zorg voor welke patiënt nodig is en die zorg in samenspraak met de zorgverlener te kunnen verlenen. De verpleegkundigen moeten kunnen werken met een hoge turn over van patiënten en een voorbeeld zijn voor andere verpleegkundigen op de afdeling.
Bij de evaluatie van de opleiding bleek dit doel misschien iets te hoog gesteld.
Annemarie Visschedijk
Afwachtende houding
Annemarie Visschedijk: “De cursisten hadden hoge verwachtingen van de opleiding, maar zij namen tijdens de lessen een afwachtende houding aan. Er bleek enige weerstand bij de cursisten te bestaan. Bij navraag bleek dat zij door hun leidinggevenden naar de cursus waren gestuurd. Dat dit niet op eigen initiatief was gebeurd was, had een neerslag op hun motivatie: ondanks dat zij het lesmateriaal ruime tijd tevoren hadden ontvangen, bleek dat velen zich nauwelijks op de lessen hadden voorbereid. Zij hadden moeite met het formuleren van hun persoonlijke leerdoelen, zoals dat in de handwijzer was gevraagd. Kennelijk was daarover vooraf geen overleg gepleegd met hun leidinggevenden, zoals de bedoeling was.
Sommige cursisten waren onbekend met de betekenis van toch veelgebruikte termen als competentie, POP, leerdoelen, intervisie, reflectie en de toepassing daarvan in de praktijk. Niemand kende de term evidence based. Dit begrip moest worden verduidelijkt door te vragen of zij in de praktijk volkomen routinematig te werk gingen of dat zij werkten volgens beproefde protocollen.
“Tijdens de opleiding bleek dat sommige verpleegkundigen nog weinig zelfstandig denken en werken. De vraag is hoe dit komt. Kennelijk verwachten de cursisten dat hun leidinggevenden hierin het voortouw nemen. Het is wenselijk dat de leidinggevenden zouden aangeven welke vaardigheden zij van hun verpleegkundigen verwachten in hun ziekenhuis. Desgevraagd hadden de leidinggevenden wel aangegeven verandering te wensen maar zij gaven niet concreet aan welke veranderingen zij bedoelden. Dat leidt bij de evaluatie tot de conclusie dat de rol van de leidinggevenden in dit scholingstraject duidelijker moet worden omschreven. Zo was bij voorbeeld ook voor veel cursisten niet duidelijk hoeveel tijd zij mochten besteden om opdrachten in hun dagelijkse werkomgeving toe te passen. Sommige cursisten gaven op de laatste dag aan dat zij daarin zelf ook meer nadrukkelijk het initiatief hadden moeten nemen en dit met hun leidinggevende beter hadden moeten overleggen.
Uiteenlopende praktijken
Niet alleen liepen de verwachtingen en de basiskennis van de cursisten uiteen, ook bleek dat de behandeling van de patiënten waar het gaat om de zorgprocedure (nuchter blijven), het toedienen van een dormicum, de logistiek en de planning, onderling zodanig te verschillen, dat cursisten problemen hadden met de uitwerking van de opdrachten. De deelnemers van hun kant vonden dat de opdrachten meer zouden moeten worden verdiept voor de dagbehandeling en kortverblijf.
Visschedijk: “De cursisten bleken vooral geïnteresseerd in praktijkgericht onderwijs en het uitwisselen van werkervaring en minder in de theoretische onderbouwing ervan. Zo oogstten de verbeteracties die de cursisten hebben uitgewerkt bij hun collega’s en leidinggevenden veel waardering.
“Het werkbezoek aan het Dagcentrum van het AMC was voor velen een openbaring. Dr Jan Eshuis, lid van het IAAS-bestuur, hield daar een verhandeling over recente ontwikkelingen in de anesthesiologie, hij legde via een power pointepresentatie de organisatie in het Dagcentrum uit en leidde de cursisten rond in het centrum. Vertalen van de aangeboden kennis naar de eigen werkplek of afdeling, werd door de cursisten echter als bijna onmogelijk gezien. Op de vraag wat zij van het werkbezoek hadden opgestoken om in de eigen organisatie over te nemen, was het algemene antwoord: “Dat lukt bij ons nooit. Dat krijg ik er niet door.”
Deze constatering leidt bij Visschedijk tot de conclusie: “Theorie en praktijk liggen in de dagbehandeling hier en daar nog ver uit elkaar. Dit is zo ondanks dat de NVDK als een van de eerste beroepsverenigingen in de gezondheidszorg de NEN-normen heeft ingevoerd en ondanks dat de leidinggevenden de enquête hebben ingevuld waarmee de invulling van die normen in de praktijk is geïnventariseerd.”
Tevreden over inhoud en opzet
De cursisten en hun leidinggevende waren tevreden over de inhoud en de opzet van het leertraject, hoewel de inhoud iets te zwaar werd gevonden voor het aantal beschikbare dagen. Het is nu een uitdaging voor de NVDK om de wensen en doelen voor de dagbehandeling en kortverblijf in kaart te brengen en te integreren met het kwaliteitsbeleid van de NVDK.
“Op 7 maart 2012 zal de NVDK de leidinggevenden uitnodigen om hierover de discussiëren. De input van leidinggevenden en cursisten, ofwel de combinatie van praktijk en theorie zoals dat ook in de opleiding tot verpleegkundige geldt, kunnen niet los van elkaar worden gezien,” aldus Visschedijk