Het zestiende Jaarcongres van de NVDK
16de NVDK Jaarcongres: De digitale wereld in dagbehandeling en kort verblijf
Een kort verslag van enkele inleidingen
Het zestiende jaarcongres van de NVDK was weer een succes. Een gevarieerd programma, een uitstekende opkomst en een geestige afsluiting door een artiest die de draak stak met de oprukkende digitalisering in de gezondheidszorg. Het was ook een afscheid van Hans Kerkkamp als voorzitter van de NVDK, na zes jaar van opgewekte en gedreven inzet. En een begin voor André Wolff, die tijdens het congres aantrad als de nieuwe voorzitter en Marlies Schijven die met het predicaat vice-voorzitter een nieuwe functie in het bestuur van de NVDK inluidde.
U vindt hieronder enkele korte verslagen van inleidingen. Verder in deze uitgave van Kortom wordt de verslaggeving van het NVDK-congres voortgezet.
De redactie van Kortom wenst u gelukkige Kerstdagen en een gezond en voorspoedig Nieuw Jaar
Robotchirurgie
Sjoerd Klaver, uroloog in het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam, gaf tijdens het NVDK-Jaarcongres een enthousiaste uiteenzetting over de ‘luxe van de robotchirurgie bij urologische interventies’. De luxe is niet alleen gelegen in de aanschafprijs van € 1,8 miljard, maar vooral in de waarde voor de patiënt.
“Met de robot komt het operatiegebied driedimensionaal in beeld wat vooral bij moeilijke ingrepen een groot voordeel is. De robot is met zijn kleine ‘polsgewrichtjes’ tevens zeer flexibel, in tegenstelling tot de lange breinaald van de laparoscoop. Door de minimaal invasieve robottechniek is de ziekenhuisopname korter, de complicaties minder, de kosten lager en de kwaliteit van leven voor de patiënt hoger dan bij open operaties.
De operatietechniek met een robot vergt echter wel een zeer ervaren chirurg en is de leercurve is langer dan de leverancier aangeeft, aldus Klaver. “Minimaal tweehonderd ingrepen. In de periferie begint de opleiding met de prostaatoperatie, nefrectomie is voor later. “
De laparoscoop is volgens Klaver nog wel geschikt voor eenvoudige ingrepen, maar waar organen minder goed bereikbaar zijn en het teer weefsel betreft wint de robot. Dit is het geval bij operaties aan de kransslagaders, tubaplastieken na een sterilisatie, prostaatoperaties, gehele of partiële nefrectomie, verzakkingen en plastieken, thoracale ingrepen, bariatrie, slokdarmresectie, etc.
Het nadeel bij de robot is dat er geen tactiele feed back mogelijk is en als het systeem gedurende de operatie faalt, is dat buitengewoon vervelend.
Op dit moment hebben zestien ziekenhuis de Da Vinci-robot. In de Verenigde Staten zijn het vooral rijke mensen die naar robotchirurgie vragen. Door de extra kosten van deze ingreep is deze techniek niet voor iedere Amerikaan betaalbaar. In ons land beginnen zorgverzekeraars ook paal en perk te stellen aan het gebruik van de techniek door niet meer de hogere prijs te vergoeden voor ingrepen waarvan de meerwaarde niet vaststaat.
Op de vraag of de robottechniek in de conventionele opleiding kan worden gedaan antwoordde Klaver dat er in het opleidingziekenhuis dan well een robot plus een duorobot aanwezig moet zijn.
Digitaal anesthesieverslag met vierkleurenpen
Anesthesioloog Leo van Wolfswinkel uit het UMC Utrecht heeft een programma ontwikkeld voor het digitaliseren van anesthesiegegevens waarbij diverse metingen in verschillende kleuren met een vierkleurenpen grafisch op een beeldscherm worden weergegeven.
De voordelen, aldus Van Wolfswinken, zijn dat de vierkleurenpen gemakkelijk is te hanteren, de nodige informatie op kritieke momenten snel is te vinden, archivering en naslag is vereenvoudigd conform de wettelijke eis van transparantie, wat tevens onderzoek faciliteert en beslissingen ondersteunt. De gegevens worden eenmalig ingevoerd aan de bron op een geautomatiseerde anesthesielijst, waardoor standaardisering van de gegevensverzameling wordt bereikt. Sinds 1999 zijn in het UMCU de anesthesiegegevens van 180.000 ingrepen vastgelegd. In een grafiek zijn de medicatie, de bloeddruk, de hartslag en de desinfectiemethode separaat zichtbaar. Er is nog steeds ruimte voor vrije tekst, met het doel de eenvoud van het papieren dossier vast te houden. Tot aan het einde van de chirurgische ingreep worden tevens de extrapulmonale druk, desinfectie, bloedafname, bloedverlies bijgehouden zodat het hele verloop in één oogopslag zichtbaar is, zowel in de OK als in de recovery.
Voor de opzet van deze digitalisering is het anesthesieproces gesimuleerd en zijn vitale informatiemomenten getraceerd inzake pijnstillers, medicatie en historisch medicatiegebruik. Doordat het proces is gestandaardiseerd is het aantal patiënten dat te laat antibiotica kreeg toegediend dramatisch verminderd. Alle gegevens worden aan het ziekenhuisinformatiesysteem doorgegeven, ook de postoperatieve gegevens betreffende voeding, pijnstillers, antiemetica, laboratoriumuitslagen. Bovendien kunnen verpleegkundigen op de monitor hun opdrachten vinden.
Innovatie in de thoraxchirurgie met VATS
Video Assisted Thoracaloscopic Surgery, VATS, is eveneens een technische ontwikkeling in de chirurgie ten gunste van de patiënt. De overlevingskans en de kwaliteit van leven van de patiënt met een longcarcinoom in een vroeg stadium zijn met VATS significant hoger dan bij de klassieke in greep. Jan Siebenga, longchirurg in het Atrium Medisch Centrum in Heerlen liet de verwijdering van een longkwab via deze kijkoperatie zien waarbij via kleine sneetjes een buisvormige camera en diverse instrumenten in de borstholte worden gebracht. De chirurg voert de operatie uit via een beeldscherm dat met de ingebrachte camera is verbonden. Daardoor heeft de chirurg beter zicht op het operatiegebied – hij zit er bovenop - maar ook de OK-assistente ziet bij VATS, in tegenstelling tot een open operatie, precies wat er gebeurt.
Doordat bij VATS minder schade wordt aangericht aan huid, spieren en pezen zijn de voordelen evident: minder complicaties (16 versus 31,2 % wat betreft luchtlekkage, cardiale dysfunctie en bloedtransfusies), een mortaliteit van 0%, kortere opnameduur (4,2 versus 5,7 dagen, in het Atrium 2,1 dagen). Door het gebruik van een waterslot kan de epidurale katheter bij 57% van de gevallen al op dag 1 worden verwijderd, op dag 2 is de drain er bij 81% uit en bij slechts 4% treedt langduriger luchtlekkage op. De langetermijnoverleving is 88,4 versus 71,4% na 4 jaar, een resultaat dat tevens is verbeterd door betere coördinatie bij ontslag, snellere radio- en chemotherapie en het feit dat de kuren kunnen worden gecontinueerd zonder dat de dosis moet worden verlaagd.
Siebenga heeft deze techniek in het buitenland geleerd en heeft nu dertien operaties op deze manier uitgevoerd. Een tachtigjarige patiënt kon al na twee dagen worden ontslagen. Drainage kan nu zonder drain geschieden, met een uitzondering bij luchtlekkage. Op de vraag hoe het mogelijk is het uitgesneden longweefsel door een dergelijk klein sneetje af te voeren antwoordde Siebenga: “De longkwab is als een spons met fisuren. Wij voeren het af zoals een obstetricus weefsel vaginaal afvoert.”