Cor Datema: Healing Environments: de relatie tussen omgeving en genezing
16de NVDK Jaarcongres: De digitale wereld in dagbehandeling en kort verblijf
“Het juiste gebruik van kleur, kunst, muziek en natuur reduceert stress en versnelt de genezing”
Onze zintuigen stimuleren onze hersenen tot de productie van hormonen die het genezingsproces versnellen doordat patiënten zich rustiger en plezieriger voelen. Dit principe wordt met veel succes gebruikt in het creëren van een Healing Environment in ziekenhuizen en patiëntenkamers. Philips heeft flink geïnvesteerd in de ontwikkeling van zinnenprikkelende technische foefjes voor de patiëntenkamer die digitaal worden aangestuurd
Ans Ankoné
Toepassing Healing Environment in een ziekenhuis door van Philips
Cor Datema, expert bij Philips op het gebied van Healing Environment gaf tijdens het Jaarcongres een interessante inleiding die voor menigeen een eye opener was. Het fenomeen Healing Environment is inmiddels wel bekend, maar de mogelijkheden die de industrie hierbij benut zijn waarschijnlijk nog niet tot in de finesses bekend. Zoals het feit dat het gebruik van zowel licht, geluid, geur, frisse lucht, kunst, natuur, aanraking en emoties digitaal wordt gedoseerd om een Healing Environment in ziekenhuizen, afdelingen en patiëntenkamers te creëren.
Licht
Waarschijnlijk wist u al dat licht aanzet tot activiteit. Dan hebben wij het over daglicht. En u weet ook dat licht de sfeer beïnvloedt, ontspannend kan werken en het dagnachtritme activeert. Maar wist u ook dat toevoeging van extra licht het ziekenhuisverblijf bekort, resulteert in een lagere mortaliteit en de winterdepressie buiten de deur houdt? Wist u dat bij onvoldoende goed licht 28% meer medicatiefouten worden gemaakt? Dat als patiënten op de Spoedeisende Hulp zelf de kleur van het licht kunnen bepalen dit gunstig werkt op hun spanningsniveau? Dat blauw licht positief werkt bij geelzucht en de eetlust en winterdepressie onderdrukt? Dat rood licht acne enigszins verhelpt en infrarood licht te vroeg ontwaken voorkomt en dit bij ouderen zelfs tussen 58 en 4% reduceert?
Geluid
Met lage geluidfrequenties kan de pijnbeleving bij een operatie of bevalling met 15% worden gereduceerd, de stress neemt af en het herstel na een herseninfarct wordt erdoor bespoedigd. Philips heeft geluidsmetingen gedaan op Intensive care-afdelingen. Wanneer daar de nare geluiden van de apparatuur worden gemaskeerd, met bij voorbeeld het geluid van de oceaan, kan de slaapcontinuïteit met 42% worden verbeterd. Indien het geluid met 20 decibels wordt verminderd, worden patiënten 26% minder vaak wakker.
Geur
De geur van lavendel en jasmijn brengt rust. Deze aromatherapie wordt gebruikt in wachtkamers en op psychiatrische afdelingen.
Frisse lucht en natuur
Zon en frisse lucht in de patiëntenkamers resulteren in kortere opname, natuurvideo’s reduceren de pijn- en stressbelevenis. Kunst met natuurtaferelen werkt helend. Maar dat gebeurt weer niet als de patiënt naar abstracte kunst kijkt.
Bekend is het Sick Building Syndrome, het ziektebeeld dat ontstaat bij mensen die in grote gebouwen werken waar de ramen niet open kunnen. En dat komt veel voor. Architecten hebben grote gebouwen naar hartenlust van spectaculaire façades voorzien, maar zij zijn nu kennelijk gewaarschuwd en ontwerpen weer kantoorgiganten waarvan de ramen kunnen worden geopend. Ook is lering getrokken uit de toepassing van air conditioning. Hercirculatie van lucht veroorzaakt veel influenzagevallen. De ontwikkeling en het gebruik van de HEPA-filters (High Efficiency Particulate Air): een luchtfilter die 99,999995% van alle stofdeeltjes groter dan 0,3 micrometer tegenhoudt, heeft het aantal infectiegevallen in ziekenhuizen aanzienlijk gereduceerd.
Aanraken
Toepassing van massage als pijnverlichtende aanraking is bekend. Maar tactiele stimulatie vermindert ook meetbaar verdriet, anorexia nervosa, hoge bloeddruk en hartritmestoornissen. Aanraking kan echter ook een negatief effect hebben en bij sommige patiënt en opnieuw een gevoel van ongemak of verlatingsangst introduceren.
Helende gedachten
Het meest opmerkelijke effect van de zintuigen dat Datema noemde is wellicht het helende effect dat optreedt bij een patiënt die een bedevaart naar Lourdes maakt. Lourdes blijkt een positief effect te kunnen hebben op auto-immuunzieke patiënten. Sterke emotionele reacties, zoals die bij sommige mensen optreedt bij een bezoek aan Lourdes, hersenstimulaties veroorzaken die een helende invloed hebben. Onderzoek bij patiënten die werden gevraagd tijdens een MRI-scan te mediteren of te bidden, toonde aan dat hierbij stimulantia werden geactiveerd die tot hormonale afweer aanzetten.
het Amfia Ziekenhuis in Breda benut de principes van healing environment
“De kennis die proefondervindelijk is opgedaan met zintuiglijk waarneembare prikkels heeft Philips toegepast bij de ontwikkeling van een patiëntenkamer met een Healing Environment. Philips test dit nu uit. In deze kamer wordt op een scherm de naam van de arts en de verpleegkundige vertoond die op het moment dat zij de kamer binnenkomen. De gordijnen gaan tijdens het middagslaapje half in de sluimerstand en tijdens bezoek kan de patiënt zelf de kleur en de intensiteit van het licht regelen. Dit blijkt een relaxerende invloed te hebben op oncologiepatenten en patiënten op de IC die in een delier verkeren en nauwelijks weten waar zij zijn”, aldus Datema.
Het zou interessant zijn te meten welke informatie en welke methode van bejegening door artsen en verpleegkundigen eveneens een helend effect op de patiënt hebben.