Sluit veertig procent van de ziekenhuizen
Jaap Maljers, arts en ondernemer, stelt zich niet alleen kritisch op tegenover de gezondheidszorg, hij voegt ook de daad bij het woord. Na een adviesbureau voor de zorgsector, heeft hij diverse Zelfstandige Behandel Centra opgezet. Hij doet dit met een door hem zelf beproefd recept. Samen met de staf die in zijn kliniek werkt, bepaalt hij wat de beste zorg is in termen van veiligheid, kwaliteit, effectiviteit, efficiëntie en service. En hoeveel menskracht daarvoor nodig is
Ans Ankoné
Hij is al in 1991 vanuit zijn adviesbureau Plexus Medical Group begonnen aan het oprichten van vaatpoli’s, rugcentra en herniastraten voor ziekenhuizen. Waarom had niemand hier eerder aan gedacht? Het bleek een gat in de markt om multidisciplinaire zorg rond een ziektebeeld functioneel en efficiënt te organiseren: het leverde niet alleen veel betere zorg op, maar ook tijdsbesparing voor de patiënt en kostenbesparing voor het ziekenhuis, de werkgever van de patiënt en uiteindelijk voor alle premiebetalers. Vervolgens heeft Maljers Zelfstandige Behandel Centra voor de ziekenhuizen opgericht, maar ook voor zichzelf. Ooglaserklinieken VisionClinics, oogheelkundig en therapeutisch centrum Eyecheck, AlantVrouw (zie artikel Roovers in dit nummer), AlNatal en AlantCardio[i]. Hij doet dit volgens een beproefd recept. Samen met de staf in zijn klinieken bepaalt hij wat de beste zorg is in termen van veiligheid, kwaliteit, efficiëntie en effectiviteit en service. Daarop wordt het protocol ingericht en elke nieuw binnenkomende arts moet zich kunnen vinden in dit kwaliteitsbeleid. Daarmee heeft hij hoge ogen gegooid. Zo zijn de VisionClinics als de beste centra voor de behandeling van oogafwijkingen gekwalificeerd. Ook zijn AlantVrouw-klinieken staan bijzonder goed aangeschreven. Maljers werpt zich bovendien tijdens congressen, in columns en interviews -op als luis in de pels in de gezondheidszorg.
De markt werkt nog niet
Zo nam hij tijdens een Districtconferentie van de Rotary met de titel Never waste a good crisis, de werkwijze van oogartsen in het bijzonder en de marktwerking in het algemeen op de schop. “Weet u hoeveel mensen er in de gezondheidszorg werkzaam zijn”?, vroeg Maljers. De congresdeelnemers wisten zelfs niet bij benadering dat het er 1.2 miljoen zijn. De gezondheidszorg is de grootste werkgever van Nederland. Uitgaande van zijn ervaring met zijn VisionClinics constateert Maljers dat de capaciteit van de gezondheidszorg in Nederland veel te groot is. Er mankeert nogal wat aan de efficiëntie in de sector. Hij rekent voort: “Er zijn 500 oogartsen in Nederland die staar- en andere oogoperaties verrichten. De helft van de ingrepen betreft staar. Daarvoor zijn momenteel 250 full time werkende oogartsen beschikbaar die samen jaarlijks 120.000 staaroperaties doen.
In onze VisionClinics doen we 16 tot 20 operaties per dagdeel. Stel dat we met 10 operateurs werken per dagdeel, die 6 dagdelen per week werken en dat gedurende 40 weken per jaar, dan doen ze elk in totaal 2.400 ingrepen per jaar. Dat betekent dat Nederland niet 250 full time werkende oogartsen nodig heeft, maar slechts 50. En al die oogartsen verdienen gemiddeld wel € 300.000 en dat bij een overschot van 80 procent. Hoe is dat mogelijk? Omdat er geen markteconomie in de gezondheidszorg is, ondanks dat het nieuwe systeem juist op marktwerking is gericht. We zitten nog steeds met 85 algemene ziekenhuizen die allemaal het volle specialistische scala aan verrichtingen aanbieden. Het zou veel efficiënter zijn als oogartsen zich zouden specialiseren en concentreren. In feite financieren wij een gigantisch overschot onder het mom van marktwerking.”
Het is de congresbezoekers inderdaad in de media opgevallen dat specialisten kennelijk te veel verdienen en bovendien dat er zoveel verschil is tussen de inkomens van de diverse specialisten. “Waarom wordt dat niet teruggedraaid?” wordt gevraagd. “Zijn de artsen dan echt een gesloten club?”
Maljers: “Als artsen in het geweer komen gaat het doorgaans om hun inkomen en zelden over de inhoud van hun werk. Waarom komt de activiteit en discipline voor kwaliteit en efficiëntie niet vanuit de beroepsgroep zelf? Omdat ze niet zichtbaar willen maken wat ze feitelijk doen voor het geld. In Japan is een oogkliniek waar 18 oogartsen jaarlijks 100.000 staaroperaties doen voor $900 per operatie, met een complicatiepercentage van slechtst 0,17% en een doorgaans erg hoge huur van het praktijkpand. In Nederland kost het €1.400 per ingreep met een percentage van 4,5% aan complicaties en een lage huur. Bovendien is het de vraag of deze operaties altijd door artsen moeten worden gedaan. In de VS bijvoorbeeld gebeurt dat namelijk niet altijd.”
Te veel verdiend voor te weinig productie
Maljer constateert: “Nederland kent een capaciteitfrictie van tussen de 5 en 9%. We proberen dat nu weg te werken door een volstrekt ander systeem in de oude context te drukken, terwijl de perverse financiële belangen van de specialisten blijven bestaan. Vroeger was de gezondheidszorg zwaar gebudgetteerd, waardoor er alleen werd gesproken over geld, het aantal bedden en het aantal specialisten. Van de specialisten werd verwacht dat zij de kwaliteit bewaakten door zelfregulering, zonder dat de kwaliteit voor wie dan ook inzichtelijk was. Ondanks de beoogde marktwerking valt er voor de patiënt nog steeds weinig te kiezen omdat de kwaliteit van het specialistisch aanbod nog steeds nauwelijks transparant is. De zorgverzekeraars moeten in het huidige systeem voor hun cliënten specialistische zorg contracteren met een goede prijs/kwaliteitverhouding, maar ook zij hebben geen inzicht in de specialistische kwaliteit. En toch hebben de specialisten in 2009 €900 miljoen te veel verdiend: te wijten aan een slechte berekening over hun honorarium door de overheid, dat wel. De reactie van de overheid is nu: macrokorting op het specialistenhonorarium. Het zou beter zijn die korting terug te verdienen door de specialisten tot meer kwaliteittransparantie, c.q. efficiëntie, effectiviteit en service aan te zetten.
Bovendien staan we voor 20 procent bezuiniging die de VWS-werkgroep moest verzinnen. Ik hoop dat die bezuinigingen consequent worden doorgevoerd. Wat zou het beste effect hebben? Als 40% van de ziekenhuizen wordt gesloten en die zorg wordt vervangen door goedkopere zorg in DBC’s en wijkcentra. En door het Elektronisch Patiëntendossier verplicht in te voeren voor kwaliteitvergelijking en bovendien uitval van het aanbod, faillissementen van ziekenhuizen, toe te staan. De overheid zou die maatregelen consequent moeten doorvoeren. Ik ben dus niet voor uitsluiting van overheidsinterventie.”
[i] Andere initiatieven zijn Zorgvormen een applicatiebedrijf als zusterorganisatie van Plexus Mediaal, Diavitaal, een zorgverzekering voor diabetespatiënten, het bedrijf Tragiek dat managementinformatie levert aan ziekenhuizen en plannen om dit soort activiteiten naar het buitenland uit te breiden.