KortOm

Ans Ankoné

Het Amerikaanse gezondheidszorgsysteem is het duurste van de wereld. Per capita kost die zorg maar liefst $ 7.290. Het goedkoopste land in het onderzoek Mirror, Mirror on the Wall van The Commenwealth Fund (CF) is Nieuw Zeeland, waar de zorg slechts $ 2.454 per capita kost. Dat constateert een onderzoekscommissie van het gerenommeerde Commenwealth Fund, een onafhankelijke stichting die ijvert voor zorg van betere kwaliteit, toegankelijkheid, efficiëntie en betaalbaarheid. Het CF ondersteunt ook onderzoek van derden met als doel te komen tot goede betaalbare zorg, in het bijzonder voor sociaal zwakkeren.

Bij het onderzoek werd de zorg in Australië, Canada, Duitsland, Nederland, Nieuw Zeeland, Groot- Brittannië en de Verenigde Staten onder de loep genomen. Het is gebaseerd op satisfactieonderzoek van patiënten en huisartsen over de medische praktijk en over hun visies op het nationale gezondheidszorgsysteem. Het onderzoek over de periode tussen 2007 en 2009 bevestigt eerdere bevindingen en bevat tevens informatie over de zorgresultaten van de VS in 2009. Sinds 2007 staat de VS jaar op jaar op de laatste plaats en is tot 2009 zelfs niet in staat gebleken zich op één enkel onderzoekscriterium te kunnen verbeteren. Dit komt vooral door de afwezigheid van een universele zorgverzekering. De nieuwe ziektekostenwetgeving van president Obama moet daarin verbetering brengen, maar zal pas in 2014 worden geïmplementeerd. Nederland, waarschijnlijk vanwege de voorbeeldfunctie voor het eerst in dit onderzoek meegenomen, presteert het beste. Groot-Brittannië en Australië volgen dichtbij op de tweede en derde plaats.

Exhibit 2. Seven-Nation Summary Scores on Health System Performance
	AUS	CAN	GER	NL	NZ	UK	US
OVERALL RANKING	3	6	4	1	5	2	7
Quality Care	4	7	5	2	1	3	6
Effective Care	2	7	6	3	5	1	4
Safe Care	6	5	3	1	4	2	7
Coordinated Care	4	5	7	2	1	3	6
Patient-Centered Care	2	5	3	6	1	7	4
Access	6.5	5	3	1	4	2	6.5
Cost-Related Access Problems	6	3.5	3.5	2	5	1	7
Timeliness of Care	6	7	2	1	3	4	5
Efficiency	2	6	5	3	4	1	7
Equity	4	5	3	1	6	2	7
Long, Healthy, and Productive Lives	1	2	3	4	5	3	7
EXP/Cap ’07	$3.357	$3.895	$3.588	$3.837	$2.454	$2.992	$7.290

Dat de andere zes landen beter scoren, wordt met name toegeschreven aan de hechtere band in die landen tussen patiënt en arts. Maar zelfs als toegankelijkheid en solidariteit als criteria worden weggelaten, blijft de VS het slechts presteren. Aan de resultaten is te zien dat geen van de landen echt topprestaties leveren.

Kwaliteit
De VS is goed in het leveren van patiënt geconcentreerde zorg en preventie, maar minder in het managen van veilige en gecoördineerde voor chronisch zieken. Opvallend is dat de meeste landen verder zijn in het gebruik van informatietechnologie dan de VS. Informatiesystemen in Australië, Nieuw Zeeland en GB stellen artsen beter in staat om patiënten met chronische ziekten te identificeren en te monitoren. Nederlandse medici scoren minder goed in het identificeren van onverwacht negatieve resultaten van de behandeling en het nemen van maatregelen daarop. Ook weten patiënten vaak niet tot wie zij zich moeten wenden voor informatie over hun toestand of de behandeling. Tevens zorgen de ziekenhuizen hier onvoldoende voor goede schriftelijke informatie over wat de patiënt te doen of te wachten staat na ontslag. Patiënten kunnen hun arts moeilijk bereiken tijdens kantooruren, onvoldoende met hun arts communiceren per E-mail (plaats 5), dokters informeren onvoldoende naar de tevredenheid van hun patiënten (plaats 6) en moedigen hun patiënten nauwelijks aan om vragen te stellen (plaats 7).

Toegankelijkheid
Indien verzekerd hebben patiënten in de VS snel toegang, ook tot gespecialiseerde zorg. In landen als GB en Canada betalen de burgers wel minder, ook aan eigen bijdragen, maar lopen wel op tegen wachtlijsten voor gespecialiseerde zorg. Het misverstand bestaat daar dat wachtlijsten en -tijden onvermijdbaar zijn, maar de ervaringen in Nederland en Duitsland weerspreken dit. In beide landen hoeft bovendien niet of nauwelijks een eigen bijdrage te worden betaald voor specialistische zorg. In Canada, Australië en de VS is de eerstelijnszorg veel moeilijker toegankelijk dan in Nederland. De Veel Nederlandse huisartsen verwachten ten onrechte dat hun patiënten zich geen eigen bijdrage kunnen veroorloven (plaats 6).

Efficiëntie
Op efficiëntie-indicatoren staan GB en Australië bovenaan. De VS presteert ondermaats op uitgaven, administratieve kosten en informatietechnologie. Er komen te veel rehospitalisaties en doublures in onderzoek voor. Zowel in Duitsland als in Nederland wordt minder onterecht gebruik gemaakt van de afdeling spoedeisende hulp (SEH)in ziekenhuizen dan in de andere onderzochte landen. De Nederlandse patiënt bekritiseert de rekening niet (plaats 7), gaat bij complicaties na ontslag niet graag terug naar het ziekenhuis (plaats 5 tot 6) en treft nog maar weinig informatietechnologie aan in ziekenhuis of huisartspraktijk (plaats 4).

Solidariteit
De VS is door het ontbreken van een universele verzekering bijzonder onsolidair met lagere inkomensgroepen: minder bedeelden krijgen niet de nodigde zorg, niet het onderzoek, de behandeling of nazorg, niet de medicijnen, niet de tandartszorg die de huisarts adviseert, omdat zij of de verzekering of de eigen bijdragen niet kunnen betalen. Bijna de helft van de economische zwakkeren in de VS meldt dat zij in 2008 niet de nodige zorg heeft gekregen. Sommige Nederlandse patiënten vinden medicijnen en tandartszorg te duur en vermijden het gebruik ervan vanwege de vermeende hoge kosten (plaats 4). De Nederlander hoeft nauwelijks te wachten op SEH in het ziekenhuis. Nederland en GB scoren het hoogst wat betreft gelijke toegankelijkheid voor alle soorten ingrepen.

Lang, gezond en productief leven
De criteria hiervoor zijn: mortaliteit ten gevolge van medische fouten, kindersterfte en gezonde levensverwachting. De VS en GB hadden over 2003 veel hogere mortaliteitcijfers dan de andere landen, bij voorbeeld respectievelijk 25 en 50 procent hoger dan Canada en Australië. Australiërs bereiken de hoogste leeftijd en leven het gezondst. Nederland staat op plaats vier, vooral omdat de gezonde levensverwachting op plaats 5 staat: hoe zit het met de leefstijl?

Conclusie voor Nederland
Het is opmerkelijk dat Nederland het beste presteert in de gezondheidszorg, maar wat betreft gezonde en lange levensverwachting slechts op de vierde plaats staat. Eten we nog steeds te veel frites, drinken te veel bier, en bewegen we te weinig? En verwijten dan overheid en verzekeraars dat zij met marktwerking alleen maar aan de centen denken? Hebben wij een uistekend en relatief betaalbaar systeem voor burgers die gezond leven niet erg serieus nemen? Een solidair systeem voor een minder solidaire burger?