Hebben wij een EPD nodig?
Judith Weijers-Verhaeg, Atrium Medisch Centrum Parkstad, Heerlen
De historie van de informatietechnologie in de gezondheidszorg is er een van vallen en opstaan, van grote concurrentie tussen de leveranciers, weggegooid geld, te geringe investeringen, incompatibele systemen die volstrekt niet aansluiten bij de medische praktijk, conflict van belangen en uiteindelijk nog onvoldoende resultaat. Verpleegkundige Judith Weijers-Verhaeg gaf een overzicht van die historie van vóór 1992 tot 2010 en de eisen die het Atrium MC Parkstad nu aan een nieuw informatiesysteem stelt.
Vóór 1992 was er het Ziekenhuis Informatiesysteem (ZIS): zeer onvolkomen en zelfs niet geschikt om ziekenhuizen onderling te vergelijken. Het ZIS werd in de twee jaar daarna ontwikkeld tot Care o’line, waarmee vooral opname en wachtlijstbeheer, afspraakplanning en informatie van ondersteunende afdelingen – in feite simpel berichtenverkeer – mogelijk werd. Het duurde nog tot 2003 voordat dit systeem een modernere uitvoering kreeg in MedView. Eindelijk werden hiermee poliklinische dossiers beschikbaar (waarvoor rond een miljoen documenten werd gescand, niet erg praktisch dus). “De artsen waren er blij mee. Hoewel de functionaliteit beter was, betekende dit voor de verpleegkundigen niet meer dan een vertaling van het papieren dossier naar de computer, met nog veel vrije invulruimte en bovendien moest er nog veel in werkbriefjes worden gerapporteerd. De informatie was dus niet actueel, wat de overdracht naar collega’s niet bevorderde. En de informatie was ook niet geschikt voor de statistieken. De CBO-richtlijn voor verpleegkundige verslaglegging voorzag voor het eerst in gestandaardiseerde, uniforme, methodische, meetbare op resultaatgerichte informatie die was gebaseerd op evidence based best practices. Deze richtlijnen zijn in 2006 verder ontwikkeld ( Gordon, NANDA, NIC en NOC). Daardoor werd de herkenning van fouten en patronen gefaciliteerd, maar de systemen gaven nog geen inzicht in de risico’s. Dit, naast het feit dat het medische en verpleegkundige dossier niet geïntegreerd waren, Care o’line verouderd was en MedView langzaam uit zijn voegen barstte, heeft de Raad van Bestuur van het Atrium MC in 2007 doen besluiten tot de aanschaf van een state of the art-systeem. Daarvoor zijn de professionals uitgenodigd een programma van eisen op te stellen voor veiligheid- en kwaliteitborging en – verbetering, ondersteuning van de zorgprocessen, beschikbaarheid van patiëntengegevens en meetbaarheid. Gekozen is voor het dossiersysteem ALERT. Hierin worden foto’s van hulpverlener en patiënt, gegevens over onderzoek en behandeling, veranderingen in beslissingen en behandelresultaten direct ingevoerd. De zorgprocessen zijn te volgen in een flow chart, de zorg is hierdoor meetbaar, bruikbaar voor statistiek en onderzoek, voor prestatie-indicatoren, per onderdeel zichtbaar, dus bovendien geschikt voor interne (bv. wat is er gedaan aan pijnbestrijding en heeft dat gewerkt) en externe bespreking en verantwoording.
Weijers: “Standaardiseren heeft de verpleegkundigen veel energie gekost: zij moesten leren methodisch te werken en gedisciplineerd gegevens te ordenen en snel na een interventie rapporteren. De opbrengst is echter enorm omdat hierdoor de kwaliteit en veiligheid van de zorg beter is geborgd.
Is een EPD nodig voor een goede patiëntenzorg?
Mijn antwoord is: Absoluut ja.”
Discussie: Bij navraag gaf de helft van de congresserende NVDK-leden aan dat hun ziekenhuis nog niet over een geïntegreerd EPD beschikt. Sommigen vinden hun eigen systeem “een ramp”, “anno 1953”, omdat ieder ziekenhuis zijn eigen wiel wil uitvinden. Iemand roept: “De overheid moet ervoor zorgen dat er eenheid in de EPD’s komt”. Er wordt instemmend geapplaudisseerd. Iemand uit het Spaarne Ziekenhuis meldt: “Wij zijn het eerste en enige ziekenhuis in Europa die het systeem EPIC voert: een geïntegreerd verpleegkundig en medisch dossier dat niet door ICT-mensen is bedacht maar samen met de artsen is opgesteld. We kunnen met dit systeem binnen 5 minuten rapporteren.”