Bij de viering van het derde lustrum van de NVDK
De NVDK is om veel reden een bijzondere vereniging. Al vanaf het begin. De opkomst van de dagbehandeling in Nederland tussen grofweg 1985 en 1990 verliep namelijk uiterst traag. Dat is niet zo verwonderlijk. Veranderingen in de gezondheidszorg hebben doorgaans een lange doorlooptijd vooral als het om organisatorische veranderingen gaat die de werkwijze en de inkomsten van de aanbieders beïnvloeden. De gezondheidszorg wordt daarom wel vergeleken met een zeetanker: een paar graden koerswijziging vergt zeemijlen aan tijd om door te voeren. En dagbehandeling was een enorme koerswijziging die door de aanbieders zelf is opgepakt. Dat maakt de NVDK zo uniek.
Waarom was invoering van dagbehandeling destijds een dergelijke moeizaam karwei?
- Omdat het ingrijpt in de werkwijze van de artsen, een gebied waarop professionals doorgaans aanwijzingen van buitenaf niet op prijs stellen omdat het professionele autonomie raakt. Deze keer waren het niet de overheid of de zorgverzekeraars die verandering afdwongen. Het was de gezondheidssector in de Verenigde Staten. Daar werd begin jaren negentig al 70% van de chirurgische ingrepen in dagbehandeling gedaan. Daar kon de Nederlandse gezondheidszorg niet om heen
- Dagbehandeling was bovendien niet aantrekkelijk voor de ziekenhuizen omdat behandeling met opname meer geld in het laatje bracht
- De chirurgen en anesthesiologen moesten hun technieken aanpassen op snellere behandeling en ontslag
- De planning van de Okprogramma’s moest worden aangepast
- Een gewone afdeling was niet ingericht op een snelle turn over van patiënten
- En, heel belangrijk, dagbehandeling vereist een multidisciplinaire aanpak.
Waarom is het uiteindelijk toch gelukt? Zo goed zelfs dat er nu meer chirurgische ingrepen in dagbehandeling worden gedaan dan tijdens opnam?
Omdat alles wat maatschappelijk nuttig en nodig is en technisch mogelijk, vroeg of laat wordt afgedwongen. Een aantal vooruitstrevende artsen en verpleegkundigen hebben dit samen met het CBO ingezien en de NVDK opgericht.
Eind jaren tachtig was al te zien dat dagbehandeling feitelijk onafwendbaar was. En de achterstand die er vergeleken met de Verenigde Staten in kennis en ervaring destijds nog was, is door de NVDK snel ingelopen. De vereniging heeft in 15 jaar tijd wonderen verricht. Door artsen en verpleegkundigen in één vereniging samen te brengen. Door als eerste vereniging van medische professionals een gedegen kwaliteitsbeleid door te voeren volgens de NEN-norm. Door tijdens jaarlijkse congressen en in Kortom efficiënte procedures en nieuwe technieken in de dagbehandeling en kort verblijf te bespreken. Door de werkwijzen in de Nederlandse ziekenhuizen te vergelijken en te verbeteren. En ook op internationaal niveau vakinhoudelijk en bestuurlijk een steentje bij te dragen.
Een Perestrojka
Wie had 15 jaar geleden kunnen bedenken dat cholecystectomie in dagbehandeling kan worden gedaan? En bariatrische chirurgie? En welke ingreep zal nog volgen die nu nog als ingewikkeld wordt gezien en waarvan wordt verwacht dat die nooit in één dag kan worden gedaan? Hier heeft een ware Perestrojka in de gezondheidszorg plaatsgevonden.
Over Perestrojka gesproken: Ik was onlangs in Moskou en vroeg een nog steeds trouwe communist of alle mensen daar in aanmerking kwamen voor een hartoperatie of een nieuwe knie of heup. Hij keek me verbaasd aan met een blik van: ben jij gek. En zei: ”Dat is alleen voor hoge regeringsfunctionarissen en – houdt u vast – voor belangrijke zakenlieden.” Hij geloofde niet dat in het “kapitalistische” Nederland iedereen, arm en rijk, op dergelijke operaties kan rekenen.
En dat komt mede omdat u dat mogelijk maakt. Door de grote efficiëntie in de dagbehandeling besteedt u het budget voor gezondheidszorg op efficiënte wijze en daardoor wordt de solidariteit in de gezondheidszorg mede door u in stand gehouden. U mag daar als leden van de NVDK terecht trots op zijn.
En nu de toekomst
Maar nu de vraag: wat zie ik als toekomstbeeld voor de NVDK voor de komende 15 jaar? Mijn antwoord is niet bescheiden, want alleen ambitie motiveert. Ik hoop:
- Dat de privéklinieken lid worden van de NVDK, of ten minste nauw daarmee samenwerken
- Dat er veel meer dokters lid worden, zoals in andere landen het geval is
- Dat de NVDK zich ook blijft richten op de medisch-technische ontwikkelingen in de dagbehandeling
Want: ik voorzie dat verpleegkundigen – physician assistants – in de toekomst ook eenvoudige chirurgische ingrepen gaan doen om de zorg betaalbaar en toegankelijk te houden. Ik wens de NVDK en haar leden succes en plezier met de nieuwe ontwikkelingen die de toekomst zeker weer zal brengen.
Ans Ankoné